საქართველოს პროსოპოგრაფია

ფაქტები

რეგისტრირებული ფაქტები90611

1921

ტიპი: ღონისძიება

1921 წლის 20 მაისს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების მთავარი გამგეობის სხდომაზე განიხილეს საკითხი, რომელიც ეხებოდა მომსახურე პირთათვის ჯამაგირის მომატებას. გამგეობის დავალებით პრეზიდიუმმა შრომის კომისარიატის მიერ გამოქვეყნებული უკანასკნელი ტარიფის მიხედვით გადასინჯა ყველა არსებული შტატი და გადაწყვიტა მომსახურე პირთა ოთხ კატეგორიად დაყოფა. პირველ კატეგორიაში შევიდოდნენ კანცელარიისა და მაღაზიის მსახურები, მეორეში – მაღაზიის ნოქრები, მოლარე, ბიბლიოთეკარი და მისი თანაშემწე, მბეჭდავი, მესამეში – მაღაზიის პასუხისმგებელი ნოქრები და საწყობის გამგე, მეოთხეში – თავმჯდომარე, მდივანი და ბუღალტერი. პირველი კატეგორიის მომსახურე პირთათვის ჯამაგირი უნდა ყოფილიფო 35000 მანეთი, მეორე კატეგორიისთვის – 40000, მესამისთვის – 45000 და მეოთხისთვის – 50000. ახალი განაწესი პირველი აპრილიდან უნდა ამოქმედებულიყო. პირველი აპრილიდან მომსახურე პირებს ჯამაგირის გარდა ასევე უნდა მიეღოთ დახმარება ნორმის რაოდენობის მიხედვით. გამგეობამ დაადგინა, პირველი აპრილიდან მიეცა ავანსად მომსახურე პირთათვის ჯამაგირი პრეზიდიუმის მიერ შემუშავებული ნორმების მიხედვით. საკითხი ყოველთვიური დახმარების შესახებ გადაიდო.

1921

ტიპი: ღონისძიება

1921 წლის 20 მაისს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების მთავარი გამგეობის სხდომას ისტორიული და ეთნოგრაფიული საზოგადოების გამგეობა სთხოვს 50000 მანეთს ავანსად წიგნების ანგარიშიდან. განჩინებით გამგეობამ ეს თხოვნა დააკმაყოფილა.

1921

ტიპი: ღონისძიება

1921 წლის 20 მაისს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების მთავარი გამგეობის სხდომას დაესწრნენ: მდივანი ვარლამ ბურჯანაძე, წევრები – არჩილ ჯაჯანაშვილი, ნინო ნაკაშიძე, იოსებ გიორგობიანი, თევდორე კიკვაძე, შიო დედაბრიშვილი, მეთოდე კაკაბაძე, თავმჯდომარე დავით კარიჭაშვილი.

1921

ტიპი: ავტორობა

1921 წლის 20 მაისს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების მთავარი გამგეობის სხდომაზე განიხილეს ივანე გომელაურის თხოვნა, ავანსად მიეცათ 20000 მანეთი თავისივე წიგნების ჰონორარიდან. განჩინებით გომელაურის თხოვნა დაკმაყოფილდა.

1921

ტიპი: ღონისძიება

1921 წლის 20 მაისს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების მთავარი გამგეობის სხდომაზე განიხილეს თავმჯდომარის მოხსენება ტყვარჩელის ქვანახშირის მადნების შესახებ. თავმჯდომარის თქმით, ტყვარჩელის შავი ქვის მადნები ქ. შ. წ. კ. გ. საზოგადოებას უანდერძა განსვენებულმა გ. ივ. ზდანოვიჩმა. რუსეთიდან ჩამოსულ მის წარმომადგენელ ინჟინერ ან. პრ. ივანოვს მოლაპარაკება ჰქონია იტალიის მისიის წარმომადგენელთან. მისიას მადნების კონცესიით აღება სურდა. საზოგადოების ინტერესის გათვალისწინებით ივანოვი უნდა დანიშნულიყო ქ. შ. წ. კ. გ. საზოგადოების ვექილად. გამგეობა დათანხმდა ამ წინადადებას. საზოგადოება თმობდა თავის წილს და თანხაზე ივანოვი უნდა მორიგებულიყო კონცესიონერებთან, ფულის მიღების პროცედურას კი საზოგადოების მთავარი გამგეობის წარმომადგენელი დაესწრებოდა.

1921

ტიპი: ავტორობა

1921 წლის 20 მაისს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების მთავარ გამგეობას წევრმა თ. კიკვაძემ მოახსენა, რომ მისთვის მიუღებელი იყო გამგეობის გადაწყვეტილება იპ. ვართაგავას „სიტყვიერების თეორიის“ კერძო პირისთვის, ნიკოლოზ ქუთათელაძისთვის გადაცემის შესახებ. მისი თქმით, გამგეობამ ბოლო ათი ათასი მანეთი მისცა ქუთათელაძეს ამ წიგნის დაწუნებისთვის. შეიძლებოდა წიგნის გადაგზავნა პირდაპირ სასწავლო კომიტეტში, სადაც ის განსახილველად გადაეცემოდა იმავე ქუთათელაძესა და კიდევ სხვა რეცენზენტს. ამით საზოგადოება ათი ათას მანეთს დაზოგავდა.

1921

ტიპი: ავტორობა

1921 წლის 20 მაისს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების მთავარ გამგეობას წევრმა თ. კიკვაძემ მოახსენა, რომ ის არ ეთანხმებოდა 13 მაისის სხდომაზე თავმჯდომარის დ. კარიჭაშვილის წინადადებით მიღებულ დადგენილებას წლიური კრების გადატანის შესახებ. კიკვაძისთვის მიუღებელი იყო აზრი, თითქოს კრების დანიშვნის შემთხვევაში, მთავრობისათვის საზოგადოების არსებობისა და ფუნქციონირების კიდევ ერთხელ შეხსენება, გამოიწვევდა სახელმწიფოს მხრიდან საზოგადოების დახურვას. მისი თქმით, კიდევ დასაშვები იქნებოდა, კარიჭაშვილის შიში ობიქტური ხასიათის რომ ყოფილიყო, მაგრამ თავმჯდომარეს არაერთხელ განუცხადებია, რომ კიკვაძეს კრების დაჩქარებით მოწვევა მის გასაშვებად სურდა. ამიტომ ბოლო ერთი წლის განმავლობაში კარიჭაშვილი მუდამ ცდილობდა ამ საქმის გაჭიანურებას და მიაღწია კიდეც თავის მიზანს. ეს არ იყო პირველი შემთხვევა, როცა ხელმძღვანელი პირადი მიზნით აუქმებდა საზოგადო დაწესებულებას. ამის ნათელი მაგალითი იყო წიგნების გამომცემელი „ქართველთა ამხანაგობის“ ისტორიაც. კიკვაძე დიდი ხანია ამტკიცებდა, რომ იმდროინდელი ხელმძღვანელობის ხელში საზოგადოება ვერ აიცილებდა თავიდან გაკოტრებას. უკვე თითქმის გაკოტრებული საზოგადოების გადარჩენა კიდევ შეიძლებოდა. კიკვაძისთვის გასაგები იყო, რატომ უარყო გამგეობამ იმავე სხდომაზე მისი წინადადება „დედა ენის“ პირველი, მეორე ნაწილებისა და „აკიდოს“ პირველი ნაწილის სასწავლო კომიტეტში წარდგენის შესახებ. ის წინადადება სხვას რომ შეეტანა გამგეობაში, უეჭველ დასტურს მიიღებდა, მაგრამ რადგან კიკვაძე ოპოზიციას წარმოადგენდა, მისი წინადადება უარყოფილ იქნა.

1921

ტიპი: ღონისძიება

1921 წლის 18 მაისს ნოე ხომერიკი პარიზში წერილს უგზავნის პოლიტიკურ კომისიას და ატყობინებს, რომ საქართველოში ბოლშევიკებმა დაიწყეს მენშევიკების დევნა, აღარ ფუნქციონირებს საწარმოები, რომ დაჭრილები ვაგონებით გადაჰყავთ რუსეთში.

1921

ტიპი: ღონისძიება

1921 წლის 18 მაისს ქუთაისში გაიმართა ვ. ლენინისა და ნოე ჟორდანიას სასამართლო. მიუხედავად წინასწარ გაგზავნილი თეზისებისა, რომლებიც კომუნისტების რევკომის მიერ ნებადართული იყო, მაინც მოულოდნელი შედეგები მიჰყვა: მოსამართლეებმა და გასამართლებაში მონაწილე საზოგადოებამ (ძალიან ბევრი ხალხი დაესწრო), ლენინს სიკვდილი მიუსაჯა, ნოე ჟორდანია კი ცამდე აიყვანეს. ამით გაბრაზებულმა რევკომის თავმჯდომარემ, საშა გეგეჭკორმა ინიციატორები იქვე დააპატიმრა.

1921

ტიპი: ღონისძიება

1921 წლის 16 მაისს ნოე ხომერიკმა პარიზის პოლიტიკური კომისიის წევრებს შეატყობინა, რომ საქართველოში ხალხი დამშეული იყო, გლეხობა ქართველი ბოლშევიკების ბატონობას შეურიგდა, დაიწყო სოციალისტ-ფედერალისტთა პარტიის წევრების დაკავება, ბოლშევიკები კი ოსმალეთთან დასაპირისპირებლად ჯარს ამზადებდნენ.

1921

ტიპი: ავტორობა

1921 წლის 16 მაისს ნოე ხომერიკი პოლიტიკურ კომისიას პარიზში ატყობინებდა, რომ ქემალისტები ახალი ტერიტორიების ხელში ჩაგდების მიზნით კავკასიაზე თავდასხმას გეგმავდნენ. თავის მხრივ, ბოლშევიკებიც მზად იყვნენ მათთან საბრძოლველად. თბილისიდან ჩავიდნენ დავითხანიანი და აჰმედ ცალიკოვი, რომლებიც ემიგრანტებს დახმარებას უწევდნენ. ნოე ხომერიკი საყვედურობდა კომისიას, რომ მათგან საჭირო ინფორმაციას და ქმედებებს ვერ იღებდა.

1921

ტიპი: ავტორობა

1921 წლის 16 მაისს ნოე ხომერიკი ამხანაგებს – დიმიტრი ევგენის ძე ათაბეგს, ვიქტორ მაქსიმეს ძე ცინცაძესა და დავით ბესარიონის ძე ღოღობერიძეს – ატყობინებს, რომ 1-3 მაისს დაიჭირეს კომიტეტის წევრები, მათ შორის: კირილე იესეს ძე ნინიძე, ნიკიფორე ბესარიონის ძე იმნაიშვილი, შალვა ისაკის ძე ნუცუბიძე, ასევე ატყობინებს, რომ ამ დროისთვის თბილისის ჩეკას თავმჯდომარე პანკრატოვია და სთხოვს ზომების მიღებას, რომ დაჭერილები არ დახვრიტონ.

1921

ტიპი: ავტორობა

1921 წლის 16 მაისს ნოე ხომერიკმა მისწერა პოლიტიკურ კომისიას პარიზში და შეატყობინა, რომ, ს. ხუნდაძის, გიორგი გვაზავას და დ. ქებაძის ცნობით, საქართველოში მოსახლეობის მდგომარეობა საშინელია, გახშირდა თვითმკვლელობები, კრიზისია ნავთსა და ზეთზე. სურსათი ძალიან გაძვირდა. ს. ხუნდაძის გადმოცემით, 440 ჯარისკაცს თავი მენშევიკად გამოუცხადებია. კვლავ იჭერენ მენშევიკებს. დააკავეს გრიგოლ ლორთქიფანიძე, ვლ. ჯიბლაძე, კ. ჭუმბურიძე.

1921

ტიპი: ღონისძიება

1921 წლის 16 მაისს ნოე ხომერიკმა პარიზში პოლიტიკურ კომისიას აცნობა, რომ საქართველოში მთავრობა განახლდა. თავმჯდომარედ დაინიშნა ფილიპე მახარაძე, ფინანსთა და გარეშე კომისარი გახდა ალექსანდრე სვანიძე, სახალხო კომისარი – ბესარიონ კვირკველია, იუსტიციის მმართველი – სერგო ქავთარაძე, სამხედრო და საზღვაო კომისარი – შალვა ელიავა, სასურსათო კომისარი – მიხეილ ოკუჯავა.

1921

ტიპი: ავტორობა

1921 წლის 16 მაისს ნოე ხომერიკი პოლიტიკურ კომისიას პარიზში ატყობინებს, რომ საქართველოს „გელშტორაგი“ შედგება სამი პიროვნებისგან. თავმჯდომარე არის კარპე მოდებაძე, ხოლო მდივნები ს. ავალიანი და ევგენი დარჩია. მათ ასევე მიჩენილი ჰყავთ ერთგვარი „ეკონომიკური პოლიტკომი“ პელაგეია კედრიაშავას ხელმძღვანელობით, რომლის ხელმოწერის გარეშე ვერცერთი საქმე ვერ გაკეთდება.

1921

ტიპი: ავტორობა

1921 წლის 16 მაისს ნოე ხომერიკი პოლიტიკურ კომისიას პარიზში ატყობინებდა, რომ ქემალისტები ახალი ტერიტორიების ხელში ჩაგდების მიზნით კავკასიაზე თავდასხმას გეგმავდნენ. თავის მხრივ, ბოლშევიკებიც მზად იყვნენ მათთან საბრძოლველად. თბილისიდან ჩავიდნენ დავითხანიანი და ახმედ ცალიკოვი, რომლებიც ემიგრანტებს ეხმარებოდნენ. ნოე ხომერიკი კომისიას საყვედურობდა, რომ მისგან საჭირო ინფორმაციასა და ქმედებებს ვერ იღებდა.

1921

ტიპი: ავტორობა

1921 წლის 15 მაისის ჟურნალ „თავისუფალ საქართველოში“ (N1) დაიბეჭდა საქართველოს მთავრობისა და დამფუძნებელი კრების თავმჯდომარის „მიმართვა სოციალისტური პარტიებისა და მუშათა ორგანიზაციებისადმი“ ბოლშევიკური რუსეთის მიერ საქართველოს დაპყრობის გამო. მიმართვას ხელს აწერენ ნოე ჟორდანია, კარლო ჩხეიძე, ევგენი გეგეჭკორი და ნოე რამიშვილი.

1921

ტიპი: ავტორობა

1921 წლის 15 მაისის ჟურნალ „თავისუფალ საქართველოში“ (N1) დაბეჭდილი „მიმართვის სოციალისტური პარტიებისა და მუშათა ორგანიზაციებისადმი“ ავტორები – ნოე ჟორდანია, კარლო ჩხეიძე, ევგენი გეგეჭკორი, ნოე რამიშვილი – მოითხოვენ, ამ ორგანიზაციებმა მოსკოვის მთავრობას მოსთხოვონ საქართველოდან ჯარების გაყვანა; ქართველ ხალხს მისცენ საშუალება, თავისი ბედი განაგოს და სახელმწიფო თავისუფლად მოაწყოს.

1921

ტიპი: ავტორობა

1921 წლის 15 მაისის ჟურნალ „თავისუფალ საქართველოში“ (N1) დაბეჭდილ კარლ ბრანტინგის წერილში „ერის მკვლელობა“ აღნიშნულია, რომ პატარა, მშვიდი ქვეყანა, სადაც სამი წელიწადია არსებობს სოციალისტური მთავრობა, რომელსაც მხარს უჭერს ერის დიდი უმრავლესობა, და რომელიც იცავს მშვიდობას, გახდა საგანი მოსკოვის მხეცური შემოტევისა.

1921

ტიპი: ავტორობა

1921 წლის 15 მაისის ჟურნალ „თავისუფალ საქართველოში“ (N1) დაბეჭდილ კარლ ბრანტინგის წერილში „ერის მკვლელობა“ აღნიშნულია, რომ საქართველოდან ახლახან დაბრუნებულმა კარლ კაუცკიმ ვენის „არაბაიტერ ცაიტუნგში“ გამოაქვეყნა მოწოდება ყველა ქვეყნის მუშათა მიმართ საქართველოს სასარგებლოდ.

1921

ტიპი: ავტორობა

1921 წლის 15 მაისის ჟურნალ „თავისუფალ საქართველოში“ (N1) დაბეჭდილ კარლ ბრანტინგის წერილში „ერის მკვლელობა“ აღნიშნულია, რომ ინტერნაციონალურმა ბიურომ კამილ ჰუისმანსის საშუალებით თანამოაზრეებს მოუწოდა, მხარი დაუჭირონ საქართველოს და პროტესტი გამოხატონ საბჭოთა რუსეთის ყოველად დაუშვებელი თავდასხმის წინააღმდეგ.

1921

ტიპი: ავტორობა

1921 წლის 15 მაისის ჟურნალ „თავისუფალ საქართველოში“ (N1) დაიბეჭდა „მაკდონალდი საქართველოს შესახებ“: ცნობილი ინგლისელი სოციალისტი რამსეი მაკდონალდი მუშათა გაზეთ „ფოსტვორდში“ წერს, რომ ბოლშევიკური თავდასხმა პატარა სახელმწიფოზე და რევოლუციური აჯანყება ქვეყანაში, რომელმაც სტუმართმოყვარეობა გამოიჩინა ბოლშევიკების მიმართ, ცინიკური ბოროტებაა, რომელიც კი ჩაუდენია ჩვენს დროში იმპერიალისტურ მთავრობას.

1921

ტიპი: ავტორობა

1921 წლის 15 მაისის ჟურნალი „თავისუფალი საქართველო“ (N1) ბეჭდავს მემარცხენე სოციალ-დემოკრატების გაზეთ „ფრეჰაიტის“ წერილს. მასში ნათქვამია, რომ მოსკოვის საბჭოთა მთავრობის ცნობა, თითქოს რუსეთის წითელი ჯარი კი არ დაესხა თავს საქართველოს, არამედ ეს იყო სომხებსა და ქართველებს შორის შეტაკება და რევოლუციური მოძრაობა საქართველოში, ზინოვიევის სიმართლეს ჰგავს და სრული სიყალბეა. თავდასხმის ბრძანება მოსკოვიდან მოვიდა, ქართველი ხალხის დასახოცად გამოიყენეს რუსეთის საბჭოთა ჯარი, რომელმაც იქამდე აზერბაიჯანისა და სომხეთის ოკუპაცია განახორციელა.

1921

ტიპი: ავტორობა

1921 წლის 15 მაისის ჟურნალი „თავისუფალი საქართველო“ (N1) იუწყება, რომ რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის გამოჩენილმა ლიდერმა პავლე აქსელროდიმ ვენის კონფერენციას გაუგზავნა დეპეშა, რომელშიც ნათქვამია, რომ კონფერენცია ვალდებულია, პროტესტი გამოაცხადოს საქართველოში ბოლშევიკების შემოსევის წინააღმდეგ და საერთაშორისო პროლეტარიატს პროტესტისკენ მოუწოდა.

1921

ტიპი: ღონისძიება

1921 წლის 15 მაისის ჟურნალ „თავისუფალი საქართველო“ (N1) იუწყება, რომ პოლონური პრესა საქართველოზე თავდასხმისა და მისი დაპყრობის წინააღმდეგ აწარმოებს ენერგიულ კომპანიას, რომელსაც სათავეში უდგას სოციალისტური პარტია იგნაცი დაშინსკის ხელმძღვანელობით. მან ამ საკითხზე შეკითხვა შეიტანა პოლონეთის სეიმში, რომელმაც დაშინსკის წინადადებით მიიღო მკაცრი საპროტესტო რეზოლუცია.